Trồng và chăm sóc dưa hấu

1. Chọn loại giống gieo trồng

Giống dưa là khâu quan trọng nhất, quyêt định đến thành bại của nghề trồng dưa hấu. Người nông dân cần lưu ý, giống gieo trồng phải đáp ứng nhu cầu thị trường tiêu thụ sản phẩm, các tiêu chuẩn của quả dưa hấu đáp ứng được nhu cầu thị trường bào gồm:

Trọng lượng quả trong khoảng từ 2,5-4,0kg, quả cân đối, vân rối đẹp, màu da sáng, vỏ mỏng và dai, ruột đỏ son, đặc ruột, độ đường cao, ăn giòn và quả dài. 

2. Kỹ thuật gieo trồng và chăm sóc

Ngâm ủ hạt: Hạt cần được ngâm ủ trước khi gieo, hiện nay một số hạt giống bọc sơn thì không cần phải ngâm hạt, nếu ngâm sẽ làm mất tác dụng các lớp bảo vệ. Chỉ cần dùng khăn ẩm, rải hạt lên, phủ lên một lớp khăn ẩm khác, cuộn tròn cho vào túi bóng cột kín và để ở nhiệt độ khoảng 30⁰C thì sau khoảng 30h hạt bắt đầu nảy mầm.

Làm bầu: Tốt nhất nên làm bầu với cây dưa, có 3 cách làm bầu là làm bầu bằng túi PE, bầu khay và làm bầu trực tiếp trên mặt luống.

Hỗn hợp làm bầu gồm: 0,1m³ phân chuồng hoai mục + 1kg vôi bột + 1 Kg NPK 13-13-13 trộn đều và ủ khoảng 10 ngày và trộn với đất sạch theo tỷ lệ 1:1 (không lấy đất từ ruộng từng trông dưa).

Cứ 1 kg hỗn hợp trên trộn thêm 1 gam Profesfar^®Vosong 800 WP. Sau đó đóng thành bầu gieo hạt, cho vào khay gieo hoặc đục lỗ ngay trên mặt luống bỏ đất bầu vào lỗ và gieo hạt.

Kỹ thuật làm đất: Lên luống cao 30cm, rộng 1-1,2m, gieo mật độ cây cách cây 35-40cm. Nếu làm luống đơn thì khoảng cách hàng cách hàng 2,5-3m, nếu làm luống kép thì khoảng cách giữa các luống phải đạt 5-6m.

Nên phủ nilong lên mặt luống, đối với cây con vườn ươm trước khi đưa ra trồng ngoài đồng cần luyện cây, tránh việc thay đổi điều kiện sống đột ngột có thể dẫn đến cây con bị chết.

3. Kỹ thuật bấm ngọn, thụ phấn, và tuyển quả.

Khi cây đã có 5-6 lá thật thì chúng ta tiến hành bấm ngọn. Bấm ngọn cần đảm bảo một trong các yếu tố sau:

Bấm các nhánh phụ chỉ trừ lại một nhánh chính và 2 nhánh phụ (nhánh chèo) hoặc trừ lại 1 nhánh chính và 1 nhánh phụ. Hoặc bấm ngọn chính khi cây đã có 5-6 lá thật và trừ lại 2 nhánh phụ (biện bấm ngọn chính chỉ áp dụng khi quyết định để 2 quả. 

Khi cây dưa ra hoa thì tiến hành thụ phấn úp nụ bổ sung cho tất cả các hoa cái, song chỉ nên lấy quả ở hoa cái thứ 2 trở đi, tốt nhất là lấy quả trên hoa cái thứ 3, không nên lấy quả ở hoa cái đầu tiên vì quả này bao giờ cũng xấu mã, vỏ dày, nhỏ, chất lượng thấp.

Trừ trường hợp cây dưa đó chỉ đậu 1 quả duy nhất thì ta mới bắt buộc để quả đó. Để đơn giản bà con nông dân cần nhớ, nếu lấy quả trên thân chính thì lấy từ lá thứ 17 trở đi, nếu lấy quả trên nhánh phụ (nhánh chèo) thì lấy từ lá thứ 12 trở đi.

4. Kỹ thuật bón phân

Đối với cây dưa hấu trong suốt quá trình sinh trưởng và phát triển, nhu cầu sử dụng lượng phân bón và tỷ lệ giữa các nguyên tố đa lượng tương đương nhau, chỉ giai đoạn bắt đầu chín thì cần thêm phân kali. Phân bón thích hợp nhất cho cây dưa hấu là phân đầu trâu NPK (20:20:15+TE). Sau đây là qui trình bón phân cho diện tích 1000m².

Bón lót

• Phân chuồng hoai 1-2 tấn (hoặc 100 kg phân hữu cơ vi sinh).
• Phân NPK 20 -20 -15: 25 kg.
• Bón lót tập trung cách mép luống 20-30 cm, bón xong lấp đất kín phân.

Bón thúc

• Sau trồng 10 ngày tưới nhử 2 kg đạm urea.
• Sau trồng 20 ngày: 50 kg phân NPK 20 - 20-15.
• Sau trồng 30 ngày : 25 kg NPK 20-20-15. Sau trồng 40-45 ngày: 10 kg NPK 20-20-15+ 3 kg Kali

5. Kỹ thuật phát hiện và phòng trừ dịch hại

Đối với cây dưa hấu trong các vấn đề sâu bệnh hại là vấn đề quyết định tính sống còn của nghề trồng dưa, trong đó yếu tố bệnh hại là yếu tố quan trọng nhất. Để làm tốt công tác quản lý dịch hại cho cây dưa, cần có kiến thức về một số dịch hại sau:

• Bệnh lở cổ rễ: Rhizoctonia solani
• Bệnh thán thư: Colletotrichum lagenarium
• Bệnh xì mủ đỏ: Didymella bryoniae
• Bệnh nứt dây (bệnh chạy dây): Mycosphaerella melonis
• Bệnh đốm vòng: Alternaria cucumerina
• Bệnh héo vàng: Fusarium oxysporium
• Bệnh sương mai: Phytophthora infestans
• Bệnh giả sương mai: Pseudoperospora cubensis
• Bệnh héo xanh vi khuẩn: Pseudomonas solanacearum
• Bệnh phấn trắng: Erysiphe cichoracearum (Sphaerotheca fuligena)

Biện pháp phòng trừ bệnh: Cày lật đất phơi ải, bón thêm vôi, thu dọn tàn dư cây trồng sau thu hoạch, lên luống cao, thoát nước tốt, luân canh cây trồng, dọn sạch cỏ dại, nhổ bỏ cây bị bệnh nặng, ngắt bớt lá bệnh nặng phía gốc…

Đối với bệnh héo xanh vi khuẩn bà con nông dân nên sử dụng các biện pháp canh tác như luân canh cây trồng, bổ sung thêm vôi để thay đổi pH đất. Có thể sử dụng thuốc Probencarb 250WP, ET FUNPRO 20 SL,…để phòng trừ.

Đối với các bệnh do nấm gây ra như: Lở cổ rễ, bệnh thán thư, bệnh xì mủ đỏ, bệnh nứt dây, bệnh đốm vòng, bệnh sương mai, bệnh giả sương mai, bệnh phấn trắng. Bà con nên sử dụng luân phiên các loại thuốc sau: Vosong 800 WP kết hợp Samrobin 250SC, Samconil 500SC kết hợp Samrobin 250SC, Probencarb 250WP kết hợp Vosong 800WP,….

Đối với sâu hại: Sâu hại dưa hấu không nguy hiểm bằng bệnh hai, tuy nhiên chúng ta cũng cần quan tâm một số loài quan trọng sau, đặc biệt là sâu xanh da láng và bọ trĩ.

• Bọ trĩ hại dưa: Thrips palmi
• Rệp dưa: Aphis gossypii
• Bọ dưa: Aulacophora similis
• Dòi đục lá (ruồi): Liriomyza trifolii
• Sâu ăn tạp: Spodoptera litura, Spodoptera exigua
• Bọ phấn trắng: Aleurodicus dispersu

Đối với bọ trĩ hại dưa là một đối tượng khó phòng trừ nhất. Biện pháp hiệu quả nhất là tưới gốc bằng Rid Up 35WG hoặc nhúng ngọn dưa vào dung dịch thuốc Rid Up 35WG theo liều lượng khuyến cáo của cơ quan chuyên môn. Hoặc phun phòng bằng Rid Up 35WG, Caymagold 33WP,…Đối với dòi đục lá bà con có thể sử dụng thuốc Trigard 100SL

Với các đối tượng sâu hại còn lại bà con có thể sử dụng luân phiên các loại thuốc sau: kết hợp Chlofenapyr với Emamectin, Indoxacarb với Emamectin,…vv. Liên hệ để biết chi tiết.

Đối với tuyến trùng, hiện nay khi đã nhiễm nặng rất khó khôi phục bộ rễ, phương pháp kiểm soát tuyến trùng có thể sử dụng Carbosulfan 20% như sau:

Pha liều lượng pha Carbosulfan 20% với 100ml/150 lít nước, tưới cho khoảng 700-750 gốc (đối với tưới ruộng) 5 ngày/lần đối với ngoài đồng ruộng. Đối với tưới nhỏ giọt, sử dụng liều lượng pha 100ml/150 lít nước, tưới nhỏ giọt 5 phút/lần 5 ngày 1 lần cho 1500 gốc.

6. Thu hoạch

Người nông dân thường có thói quen tưới nước trước khi thu hoạch, đây là việc không nên làm, bởi vì dẫn đến ruột dưa úng nước, độ đường giảm, dễ vỡ khi vận chuyển. Nên bổ sung thêm 30kg Kali/ha trước khi thu hoạch 15 ngày. Hoặc phun 50 gam Siêu Kali 58% 2 lần trước thu hoạch 10 ngày.

Chỉ thu hoạch khi quả dưa đã chín, cách nhận biết quả dưa hấu đã chín có nhiều cách, sau đây là một số cách dễ nhất: tua cuốn cạnh cuống quả và dây đã héo khô, bụng quả phần tiếp giáp với mặt đất có màu vàng chanh, xung quanh cuống sát quả lõm xuống, khi vỗ quả dưa nghe tiếng kêu dòn.

Nên cắt quả gồm cả cuống quả và dây, để cuống hình chữ T thì mới giúp bảo quản được lâu hơn. Khi vận chuyển dưa cần được lót, chèn bằng giấy hoặc rơm rạ, để tránh sự va đập và tổn thương quả. Không nên sử dụng bất cứ chất bảo quản nào sau khi thu hoạch.