Tương tự như tình trạng thiếu đạm, lân, thiếu kali ở cây lúa cũng xuất hiện trước tiên ở những lá già. Cây lúa thiếu kali khiến lá bị úa vàng và chuyển sang màu nâu vàng đến cam. Khác với thiếu đạm, ở giai đoạn đầu thiếu kali, đầu và mép lá già bị cháy xém có đốm hoặc sọc nâu, giữa lá có màu xanh (như hình trên), sau đó phát triển thành toàn bộ lá.
Ngoài ra, thiếu kali dễ dẫn đến hiện tượng thối đen rễ lúa và giảm chất lượng gạo. Vì kali có tính di động cao trong cây và có mức độ tái sử dụng cao nên các triệu chứng thiếu kali chủ yếu được quan sát thấy ở giai đoạn giữa và cuối quá trình sinh trưởng của cây lúa.
Dấu hiệu nhận biết và ảnh hưởng đến sinh trưởng
Kali là một trong những nguyên tố dinh dưỡng đa lượng thiết yếu đối với cây lúa nước, giữ vai trò quan trọng trong quá trình sinh trưởng, phát triển và hình thành năng suất. Trong tự nhiên, kali tồn tại dưới dạng ion hòa tan trong nước đất, giúp cây dễ dàng hấp thụ qua hệ rễ. Đây là nguyên tố có mức độ ảnh hưởng lớn đến chất lượng nông sản, chỉ đứng sau nitơ về tầm quan trọng. Tuy nhiên, do đặc tính dễ hòa tan, kali cũng dễ bị thất thoát theo dòng nước, đặc biệt trong điều kiện ruộng lúa ngập nước hoặc mưa nhiều.
Trong suốt vòng đời sinh trưởng, kali tham gia vào nhiều hoạt động sinh lý quan trọng của cây lúa. Nguyên tố này góp phần điều tiết hoạt động của khí khổng, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình trao đổi khí và thoát hơi nước. Kali còn đóng vai trò kích hoạt nhiều hệ enzyme, thúc đẩy quá trình tổng hợp các hợp chất thiết yếu như tinh bột, protein và các dạng năng lượng trong tế bào. Nhờ khả năng duy trì cân bằng ion, kali giúp ổn định môi trường nội bào và đảm bảo hoạt động bình thường của tế bào thực vật.
Bên cạnh đó, kali hỗ trợ điều hòa nước trong cây thông qua việc kiểm soát hấp thu nước ở rễ và sự thoát hơi nước ở lá, góp phần nâng cao khả năng chịu hạn. Nguyên tố này cũng tham gia vào quá trình vận chuyển các sản phẩm quang hợp trong cây, thúc đẩy hình thành cấu trúc tế bào vững chắc, từ đó hạn chế tình trạng đổ ngã và giúp cây đứng vững trong điều kiện bất lợi.
Khi thiếu kali, cây lúa sinh trưởng kém, bộ rễ phát triển yếu, thân mềm và dễ đổ ngã. Lá lúa là bộ phận biểu hiện triệu chứng rõ rệt nhất. Ban đầu, các lá già ở phía dưới xuất hiện hiện tượng vàng dần từ chóp lá, sau đó lan xuống mép lá. Mép lá bị cháy xém, chuyển màu nâu vàng rồi khô dần, trong khi gân chính vẫn còn giữ màu xanh ở giai đoạn đầu.
Nếu tình trạng thiếu hụt kéo dài, lá có thể bị khô cháy hoàn toàn, cây trở nên còi cọc, đẻ nhánh kém và quá trình trổ bông bị ảnh hưởng rõ rệt. Điều này dẫn đến số lượng hạt giảm, tỷ lệ lép tăng, làm suy giảm năng suất và chất lượng lúa thu hoạch.
Do kali có tính di động cao trong cây, khi nguồn cung không đủ, cây sẽ ưu tiên phân bổ kali cho các bộ phận non, khiến các triệu chứng thiếu hụt xuất hiện trước tiên ở lá già. Vì vậy, việc theo dõi biểu hiện trên đồng ruộng và bổ sung kali hợp lý, đúng thời điểm là giải pháp quan trọng để đảm bảo cây lúa phát triển khỏe mạnh và đạt năng suất tối ưu.
Biên soạn: Thạc sĩ. Phan Anh Thế
