Thông tin chung
Nhện gié là đối tượng gây hại quan trọng trên cây lúa, có thể xuất hiện và gây hại ở tất cả các giai đoạn sinh trưởng, từ khi gieo mạ đến giai đoạn trổ và chín. Chúng gây hại trên nhiều bộ phận của cây lúa như bẹ lá, gân lá, gié lúa và cả hạt lúa.
Nhện gié gây hại bằng cách chích hút dịch cây, tạo ra các sọc dài màu nâu tím trên bề mặt bẹ lá. Ngoài tác động trực tiếp, quá trình chích hút còn tạo nên các vết thương cơ giới, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loài nấm và vi khuẩn xâm nhập, phát triển và gây hại. Một số tác nhân thường gặp gồm Sarocladium oryzae, Curvularia spp. và Alternaria padwickii, trong đó nấm Sarocladium oryzae là tác nhân chủ yếu gây bệnh thối bẹ trên lúa.
Sự gây hại của nhện gié không chỉ làm giảm năng suất mà còn làm giảm tỷ lệ gạo thương phẩm và chất lượng hạt gạo. Mức độ gây hại và mật độ nhện gié có sự khác nhau giữa các giống lúa, phụ thuộc vào đặc tính chống chịu của từng giống cũng như điều kiện canh tác và môi trường.
Đặc điểm hình thái, sinh học
Nhện gié có tên khoa học là Steneostarsonemus spinki Smiley, có kích thước rất nhỏ, rất khó phát hiện bằng mắt thường.
Nhện trưởng thành có kích thước rất nhỏ, dài khoảng 0,2–1,0 mm, cơ thể trong suốt hoặc màu nâu nhạt và có 8 chân. Con đực thường có cơ thể ngắn hơn con cái; đôi chân sau phát triển to và khỏe hơn, được sử dụng như một cơ quan kẹp trong quá trình giao phối và tự vệ.
Nhện cái đẻ khoảng 25 trứng trong suốt vòng đời, các trứng được đẻ riêng lẻ trên bẹ lá phía trên mặt nước. Trứng có hình bầu dục, màu trắng đục. Những trứng không được thụ tinh sẽ phát triển và nở thành nhện đực.
Trứng rất nhỏ có dạng hình quả trứng, màu trắng hoặc màu trắng đục, đẻ rải rác trong bẹ lá. Vòng đời nhện gié tùy thuộc vào nhiệt độ, dao động từ 8-10 ngày, trứng 2-3 ngày, nhện non 3-4 ngày, nhện trưởng thành 2-3 ngày.
Nhện non có cơ thể thon dài, đầu nhọn và chỉ có 3 cặp chân. Trước khi chuyển sang giai đoạn trưởng thành, nhện non bước vào giai đoạn nghỉ, gần như ngừng hoạt động trong khoảng 1 ngày. Ở giai đoạn này, nhện non không có khả năng tự di chuyển mà được nhện đực trưởng thành mang đến vị trí thích hợp.
Trên cây lúa ở giai đoạn sinh trưởng sớm, nhện gié thường tập trung chích hút ở mặt ngoài bẹ lá hoặc tại vị trí tiếp giáp giữa bẹ lá và thân. Vết hại ban đầu là các chấm nhỏ màu trắng vàng, sau đó lan rộng và liên kết với nhau thành các mảng màu nâu hoặc nâu đen, có hình dạng giống vết cạo trên bề mặt bẹ lá.
Khi lúa bước vào giai đoạn làm đòng, nhện gié xâm nhập vào bên trong bẹ lá và cư trú trong các khoang mô của bẹ lá và gân lá. Hoạt động chích hút của nhện tạo ra nhiều sọc dài màu tím chạy dọc theo bẹ lá, làm các mô bị thâm đen và ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của cây.
Ở giai đoạn lúa trổ và chín, nhện gié tiếp tục gây hại trên nhiều bộ phận của cây như bẹ lá, gân lá, thân, bông và hạt lúa. Khi mật số cao, nhện di chuyển lên bông lúa, tập trung chích hút ở cuống bông, cuống gié và các bông lúa trước khi trỗ, làm ảnh hưởng đến quá trình trổ bông, thụ phấn và hình thành hạt, từ đó làm giảm năng suất và chất lượng lúa.
Trong giai đoạn lúa làm đòng, nếu bị nhện gié gây hại nặng, cây lúa sẽ bị suy giảm khả năng hấp thu và vận chuyển dinh dưỡng, dẫn đến bông lúa trổ không thoát hoặc trổ không hoàn toàn.
Hạt lúa dễ bị biến dạng, méo mó, lép lửng nhiều; vỏ hạt xuất hiện các đốm nâu đen hoặc thâm đen trên toàn bộ hạt. Những bông lúa bị nhện gié gây hại thường đứng thẳng do phần lớn hạt bị lép, làm giảm đáng kể năng suất và chất lượng lúa.
Biện pháp phòng trừ
Biện pháp canh tác
Sau khi thu hoạch lúa, rải rơm đốt đồng trước khi làm đất nếu là vùng thường xuyên có nhện gié xuất hiện. Cày ải phơi đất, vệ sinh đồng ruộng.
Sạ lúa theo hàng với mật độ vừa phải, bón phân cân đối giữa đạm-lân-kali. Bảo vệ thiên địch trong ruộng lúa, một số loại nhện và ong nội ký sinh có khả năng kiềm chế mật số nhện gié.
Cung cấp đủ nước cho ruộng lúa vì nhện gié thích hợp điều kiện ruộng khô. Luân canh cây trồng bằng cách trồng cây trồng cạn để cắt đứt vòng đời của chúng như các cây họ đậu đồng thời làm tăng độ phì của đất.
Biện pháp hóa học
Nhện gié thường phát sinh và gây hại mạnh từ giai đoạn lúa bắt đầu làm đòng đến trổ. Vì vậy, cần thường xuyên thăm đồng để phát hiện sớm và tiến hành phun thuốc ngay từ lứa nhện đầu tiên nhằm đạt hiệu quả phòng trừ cao.
Trước khi phun thuốc, nên đưa nước vào ruộng để nâng mực nước, giúp nhện gié di chuyển lên phần trên của thân lúa, tăng khả năng tiếp xúc với thuốc. Do nhện gié chủ yếu cư trú bên trong bẹ lá, khi phun cần sử dụng lượng nước đủ lớn để thuốc thấm sâu vào nơi nhện sinh sống. Lượng nước khuyến cáo là khoảng 1,5-2 bình 16-20 lít cho mỗi 500 m² ruộng, kết hợp phun kỹ vào phần gốc và bẹ lá để nâng cao hiệu quả phòng trừ.
Liên hệ để biết giải pháp phòng trừ.
|
Biên soạn: Thạc sĩ. Phan Anh Thế - Profesfar Việt Nam
Thông tin được cung cấp trên trang web này chỉ mang tính chất tham khảo. Luôn tham khảo nhãn sản phẩm và tờ rơi đi kèm để biết đầy đủ thông tin chi tiết và hướng dẫn sử dụng. Hoặc tham vấn ý kiến của cán bộ chuyên môn tại địa phương để được hướng dẫn chi tiết hơn. Mọi hỗ trợ có thể liên hệ số 099.333.677