Cỏ lồng vực là gì?
Tên khoa học là: Echinochloa crus-galli (L.) P. Beauv. Còn được gọi là cỏ gai gà, kê chuồng trại, cỏ nước, cỏ panicum gà, panicum chân gà, kê dại.
Cỏ lồng vực lan rộng như thế nào?
Hạt cỏ lồng vực trưởng thành thường sẽ rơi xuống và nằm cách cây mẹ chỉ khoảng 5-10 cm. Phương pháp phát tán hạt đường dài phổ biến nhất là do hạt cây trồng bị lẫn hạt cỏ được đưa vào khi gieo trồng.
Các hình thức phát tán hạt cỏ lồng vực khác bao gồm nước, vì hạt nhẹ có thể nổi trên mặt nước từ bốn đến năm ngày. Đặc điểm này có thể quan trọng trong sản xuất lúa hoặc ở các vùng sử dụng kênh tưới tiêu và hệ thống thoát nước bề mặt.
Chim ăn hạt cũng có thể phát tán hạt. Cỏ lồng vực là một trong những loài cỏ dại phổ biến nhất được tìm thấy trong hệ tiêu hóa của các loài chim nước. Việc di chuyển thiết bị cày xới hoặc thu hoạch trong và giữa các cánh đồng cũng có thể phát tán hạt .
Cỏ lồng vực có thể tạo ra bao nhiêu hạt và những hạt đó có thể tồn tại trong bao lâu?
Năng suất hạt có thể dao động từ 2.000 đến 100.000 hạt mỗi cây trong điều kiện ngoài đồng. Khi cỏ lồng vực mọc cùng lúc với ngô, cây sẽ tạo ra từ 14.400 đến 34.600 hạt/m², nhưng khi cỏ lồng vực mọc muộn hơn, đến giai đoạn ngô có bốn lá, thì chỉ có từ 1.200 đến 2.800 hạt được tạo ra trên cùng diện tích đó.
Hầu hết hạt cỏ lồng vực có thể nảy mầm trong ít nhất ba năm khi được vùi trong đất, nhưng một số ít hạt có thể tồn tại đến 13 năm.
Ngoài những điểm yếu sinh học nào khác, cỏ lồng vực còn có thể được nhắm đến bằng các kỹ thuật quản lý?
Vì ánh sáng kích thích sự nảy mầm của cỏ lồng vực, các biện pháp che phủ bề mặt đất sẽ giúp giảm mật độ cây con. Các biện pháp này bao gồm trồng cây che phủ, nhanh chóng tạo tán cây trồng dày đặc và canh tác không cày xới để phơi bày hạt cỏ dại cho động vật ăn thịt và các yếu tố tự nhiên. Ngược lại, việc vùi hạt xuống độ sâu hơn 10 cm bằng cách cày xới cũng có thể ức chế sự nảy mầm.
Sinh vật học cỏ lồng vực
Cỏ lồng vực là một loài cỏ hàng năm sinh trưởng vào mùa hè thuộc họ Poaceae. Nó là một loại cỏ dại thành công trên toàn cầu nhờ khả năng sinh sản hạt dồi dào, đặc tính ngủ nghỉ của hạt, khả năng sinh trưởng nhanh chóng trong nhiều điều kiện khí hậu khác nhau và khả năng ra hoa suốt mùa sinh trưởng. Nó cũng phát triển tốt trong đất ẩm ướt.
Cỏ lồng vực gây ra vấn đề ở đâu?
Cỏ lồng vực là một loài cỏ dại phổ biến và lan rộng trong các loại cây trồng nông nghiệp, do nó phát triển mạnh ở các vùng ôn đới và nhiệt đới. Nó được ghi nhận là cỏ dại trong 36 loại cây trồng khác nhau ở 69 quốc gia.
Có thể tìm thấy nó xâm lấn các cánh đồng ngũ cốc, ruộng lúa, cây lấy củ, đất hoang, bờ mương, hố sỏi, ven đường, đầm lầy, đồng cỏ ẩm ướt, đồng cỏ chăn thả, vùng đất ngập lũ, bờ hồ, bờ suối và các khu vực bị xáo trộn khác trong thời kỳ không sử dụng.
Do khả năng thích nghi với đất ngập nước và lũ lụt, nó được coi là loài cỏ dại chính trong các hệ thống canh tác lúa trên toàn thế giới. Cho đến nay, đã có 46 trường hợp riêng biệt về các kiểu gen cỏ lồng vực kháng thuốc diệt cỏ được báo cáo trên toàn thế giới, trong đó 75% xảy ra trong các hệ thống canh tác lúa.
Cỏ lồng vực mọc như thế nào?
Khi hạt chín trên cây mẹ, hạt cỏ lồng vực sẽ ở trạng thái ngủ nghỉ. Trạng thái ngủ nghỉ này sẽ bị phá vỡ khi người nông dân cày xới đất gieo trồng, và cỏ lồng vực bắt đầu mọc lên vào giữa mùa xuân, sau khi đất ấm lên 15 đến 38°C, với nhiệt độ tối ưu cho sự nảy mầm là khoảng 25 đến 38°C. Tiếp xúc với một lượng nhỏ ánh sáng sẽ thúc đẩy sự nảy mầm của một số hạt, đặc biệt là sau khi bị vùi lấp trong bùn đất sẽ nảy mầm khi hạt được tiếp xúc với ánh sáng.
Sự nảy mầm tối ưu xảy ra khi hạt nằm trong lớp đất mặt dày khoảng 2,5 cm, nhưng hạt ở độ sâu từ 2,5 đến 5 cm vẫn có thể nảy mầm đáng kể. Trong điều kiện ngập nước, sự nảy mầm chủ yếu diễn ra ở lớp đất mặt dày khoảng 25 cm.
Vòng đời của cỏ lồng vực là gì?
Cỏ lồng vực là loài thực vật một năm, nhưng sự nảy mầm, sinh trưởng và phát triển sẽ khác nhau tùy thuộc vào khu vực và điều kiện đồng ruộng. Trong vòng vài tuần sau khi nảy mầm, cây con bắt đầu phát triển các nhánh. Trong điều kiện sinh trưởng tốt, một cây có thể tạo ra tới 15 nhánh. Các nhánh nhanh chóng vươn dài vào giữa đến cuối mùa hè và bước vào giai đoạn sinh sản.
Một cụm hoa dày đặc (cụm hoa hình chùm) hình thành ở đầu ngọn của các nhánh. Sự phát triển của các bông hạt diễn ra trong vài tuần, nhưng tất cả các hạt trên một bông hạt nhất định đều phát triển cùng một lúc. Hạt cỏ lồng vực chín khoảng 20 ngày sau khi trổ bông.
Các chiến lược quản lý cỏ dại tích hợp để kiểm soát
Phòng ngừa rất quan trọng để hạn chế sự lây lan của hạt cỏ, đặc biệt là từ các quần thể nghi ngờ kháng thuốc diệt cỏ. Mua lúa được đạt tiêu chuẩn độ sạch và làm sạch tất cả các thiết bị có thể chứa hạt cỏ dại là những phương pháp phòng ngừa cơ bản được khuyến nghị.
Nếu phát hiện cây kháng thuốc diệt cỏ vào thời điểm thu hoạch, hãy lên kế hoạch cho các hoạt động thu hoạch để giảm thiểu sự lây lan của hạt trong và giữa các cánh đồng.
Phần lớn sự nảy mầm của cỏ lồng vực có thể được kiểm soát bằng cách bắt đầu với một cánh đồng sạch, điều chỉnh thời gian gieo trồng và sử dụng thuốc diệt cỏ tồn dư hiệu quả trong đất.
Việc khảo sát định kỳ rất quan trọng để đảm bảo cỏ lồng vực được xử lý kịp thời. Việc khảo sát sau khi xử lý cũng cần thiết để đánh giá hiệu quả của việc phun thuốc và xác định xem có cần xử lý bổ sung hay không. Vì cỏ lồng vực được biết là có khả năng kháng thuốc diệt cỏ, nên việc xác định các cây còn sót lại và ngăn chặn hạt quay trở lại ngân hàng hạt là rất quan trọng.
Các biện pháp quản lý bằng phương pháp canh tác có thể tận dụng lợi thế về thời điểm mọc muộn của cỏ lồng vực (so với nhiều loại cỏ dại gây hại khác).
Các phương pháp cơ học như cày xới có thể đóng vai trò trong việc quản lý cỏ lồng vực. Cày xới thúc đẩy sự nảy mầm của hạt cỏ lồng vực, vì vậy việc áp dụng phương pháp không cày xới có thể giảm thiểu mật độ cây con.
Phương pháp không cày xới cũng giúp hạt tiếp xúc với chu kỳ khô/ướt và sự biến động nhiệt độ lớn hơn, từ đó làm giảm khả năng nảy mầm của hạt cỏ dại gần bề mặt đất. Tuy nhiên, việc vùi hạt bằng cày lưỡi cũng là một phương pháp hiệu quả để quản lý hạt cỏ lồng vực vì chúng sẽ không nảy mầm khi bị vùi sâu hơn 10 cm.
Điều quan trọng là hạt phải được vùi trong vài năm, vì hạt bị vùi giữ được khả năng nảy mầm lâu hơn so với hạt ở gần bề mặt đất. Việc cày lưỡi thường xuyên giúp đưa các hạt có khả năng nảy mầm trở lại bề mặt đất, nơi chúng có khả năng nảy mầm và mọc lên.
Tương tự, việc cày xới nông, chẳng hạn như cày xới bằng lưỡi cày hoặc xới bằng đĩa, có thể kích thích sự nảy mầm và tạo điều kiện thuận lợi cho sự xuất hiện của cỏ dại.
Do thời gian nảy mầm tương đối ngắn, cỏ lồng vực là loài thích hợp cho phương pháp làm đất chuẩn bị trước khi gieo hạt. Trong phương pháp này, việc cày xới được sử dụng để chuẩn bị luống gieo hạt và kích thích sự nảy mầm của cây con, khuyến khích hạt cỏ dại nảy mầm và sau đó được kiểm soát bằng cách cày xới nhẹ hoặc phun thuốc diệt cỏ.
Hạt cỏ lồng vực lớn hơn hầu hết các loài cỏ khác, vì vậy chúng có thể nảy mầm từ sâu hơn trong đất. Cày xới mù bằng máy xới quay hoặc máy làm cỏ bằng lưỡi mềm sẽ tiêu diệt cây ở giai đoạn mầm trắng gần mặt đất, nhưng phương pháp này không hiệu quả đối với cỏ lồng vực như đối với các loài có hạt nhỏ. Cày xới giữa các hàng có thể hiệu quả khi máy cày được điều chỉnh để nhổ bật hoặc vùi lấp hoàn toàn cây con. Vì cỏ lồng vực có thời gian nảy mầm tương đối ngắn, nên việc cày xới ít có nguy cơ kích thích sự nảy mầm mới.
Cắt cỏ không phải là phương pháp kiểm soát hiệu quả đối với cỏ lồng vực như đối với các loài cỏ lá rộng. Cần phải cắt cỏ thường xuyên để giảm lượng hạt giống có khả năng nảy mầm.
Sử dụng biện pháp kiểm soát hạt cỏ dại trong quá trình thu hoạch để quản lý cỏ lồng vực là một lựa chọn khác, nhưng cần thực hiện ngay khi cây trồng sẵn sàng thu hoạch để đạt hiệu quả tối đa.
Cỏ lồng vực rụng hạt ngay sau khi trưởng thành, vì vậy một phần đáng kể hạt giống có thể không còn bám trên cây đối với một số loại cây trồng thu hoạch muộn hoặc trong các mùa thu hoạch bị trì hoãn.
Kiểm soát bằng hóa chất với nhiều loại thuốc diệt cỏ có cơ chế tác động hiệu quả là một phương pháp tốt để kiểm soát cỏ lồng vực và giảm áp lực chọn lọc dẫn đến kháng thuốc diệt cỏ. Điều quan trọng là phải biết tình trạng kháng thuốc diệt cỏ trong khu vực của bạn trước khi lựa chọn các loại thuốc diệt cỏ cụ thể.
Thuốc diệt cỏ tiền nảy mầm: Sử dụng thuốc diệt cỏ tiền nảy mầm chứa 280g Pretilachlor/l + 90g Butachlor/l theo liều đăng ký phun sau khi sạ 0-3 ngày.
Biên soạn: Thạc sĩ Phan Anh Thế
