Bệnh gỉ sắt trên cây sim là một bệnh do nấm ngoại lai Austropuccinia psidii (trước đây là Puccinia psidii , ban đầu được xác định là Uredo rangelii) gây ra.
Nấm này lần đầu tiên được mô tả khoa học vào năm 1884 với tên Puccinia psidii bởi G. Winter, sau đó được mô tả lại vào năm 2006 với tên Uredo rangelii bởi các nhà nấm học JA Simpson, K. Thomas và Cheryl Grgurinovic. Cuối cùng vào năm 2017, các tên này đã được Beenken đồng nghĩa hóa trong một chi mới là Austropuccinia psidii.
Bệnh gỉ sắt trên cây sim đe dọa các loài cây thân gỗ và cây bụi thuộc họ Myrtaceae. Myrtaceae là họ thực vật lớn nhất ở Úc và bao gồm các loài thực vật bản địa như cây trà ( Melaleuca spp .) và các loài bạch đàn ( Eucalyptus spp ., Angophora spp., và Corymbia spp. ).
Căn bệnh này có thể:Gây ra hiện tượng lá biến dạng, cây phát triển chậm, giảm khả năng sinh sản, gây rụng lá nhiều ở các cành cây, gây chết cây. Ít nhất 15 loài cây rừng mưa nhiệt đới đang có nguy cơ tuyệt chủng trong tự nhiên do nhiễm bệnh gỉ sắt trên cây sim.
Bệnh này ban đầu xuất hiện trên cây sim dưới dạng các đốm bụi màu vàng trên lá và thân cây. Bào tử rất nhỏ và dễ dàng phát tán qua tiếp xúc hoặc thậm chí cả gió. Khả năng tấn công nhiều loài sim khác nhau và khả năng lây lan dễ dàng nên khó kiểm soát, do hiện chưa có thuốc diệt nấm nào được chứng minh là hiệu quả. Liên hệ với chúng tôi khi bạn cần hỗ trợ, Profesfar luôn tiên phong trong khoa học ứng dụng chăm sóc cây trồng.
Nấm gỉ sắt thường có vòng đời phức tạp bao gồm các giai đoạn sinh sản hữu tính và vô tính, đôi khi xảy ra trên các cây chủ khác nhau về mặt phát sinh chủng loài. Vòng đời của Austropuccinia psidii khá gây tranh cãi với một nghiên cứu cho thấy nấm gỉ sắt này là tự sinh sản trong khi một nghiên cứu khác lại cho thấy nó là dị sinh sản nhưng với một vật chủ thay thế vẫn chưa được tìm thấy.
Xét nấm như một tác nhân gây bệnh đa chu kỳ , Giai đoạn I bao gồm các bào tử aeciospore (bào tử gỉ, có khả năng phát tán mạnh mẽ nhờ gió để lây nhiễm sang cây chủ thứ cấp) lây nhiễm vào lá non/chồi non/quả non/nụ hoa. Sau khi lây nhiễm, bào tử aeciospore nảy mầm và xâm nhập vào vật chủ bằng cách tạo ra giác hút (haustoria) . Các khuẩn lạc và urediniospore (bào tử gỉ sắt) hình thành sau khi xâm nhập. Ở Giai đoạn II, sự sản sinh bào tử urediniospore quay trở lại lây nhiễm vào lá non/chồi non/quả non/nụ hoa, điều này rất quan trọng cho sự lây nhiễm thứ cấp và góp phần vào tính chất đa chu kỳ của tác nhân gây bệnh.
Giai đoạn II cũng là nơi bào tử urediniospore nảy mầm và xâm nhập vào vật chủ, dẫn đến sự phát triển của urediniosori. Ở Giai đoạn III, bào tử urediniospore nảy mầm và vật chủ bị xâm nhập với sự phát triển của giác hút. Sau khi xâm nhập, các khuẩn lạc được hình thành và teliosori được phát triển. Teliosori tạo ra bào tử teliospore , có thể tiếp tục nảy mầm. Sau khi nảy mầm, bào tử basidiospore (bào tử đảm) được phát triển.
Ở giai đoạn IV, bào tử nấm được phát tán, lây nhiễm vào lá non/chồi non/quả non/nụ hoa. Kết quả là, bào tử nấm nảy mầm, xâm nhập vào vật chủ và phát triển thành vòi hút. Aeciosori được hình thành cùng với sự sản xuất bào tử nấm và chu kỳ lặp lại.
Các vườn ươm ở New Zealand có nguy cơ cao có thể phun thuốc diệt nấm từ 20 đến 30 lần mỗi năm để kiểm soát bệnh gỉ sắt trên cây sim. Mặc dù nấm gây bệnh gỉ sắt thường không được coi là có nguy cơ cao phát triển khả năng kháng thuốc, nhưng số lần phun thuốc nhiều như vậy vẫn tiềm ẩn rủi ro. Điều này cho thấy bệnh rất khó quản lý triệt để.
Biên soạn: ThS. Phan Anh Thế
